Fischer, Daniel /

Fragment żelaznej kurtyny, PF 1990

1990

technika mieszana, drut kolczasty, papier, drewniane pudełko, 31 × 21 cm

zakupiono w 2022 roku przy wsparciu Ministerstwa kultury RC

Żelazna kurtyna to potężne, silnie rezonujące zjawisko związane z powojennym podziałem świata na Wschód i Zachód. Jej przekroczenie, a właściwie przezwyciężenie, było nielegalne i niemal niemożliwe. Wiele osób straciło życie podczas takich prób. Udane przekroczenie granicy – niemal zawsze ze Wschodu na Zachód – oznaczało rozłąkę z rodziną i niemożność powrotu do ojczyzny. Pierwsza połowa XX wieku, naznaczona wojnami światowymi, obfitowała w ekstremalną przemoc i dehumanizację, co ostatecznie doprowadziło do podziału świata. Drut kolczasty jest wymownym symbolem tej mrocznej epoki w dziejach ludzkości. Był obecny w obozach jenieckich podczas obu wojen światowych, w obozach pracy, na ogrodzeniach stref przygranicznych, a także jako „cierniowa korona” muru berlińskiego. Daniel Fischer dostrzegł siłę tej symboliki i w 1990 roku zakonserwował fragment ludzkiego okrucieństwa w szklanym pudełku jako konkretny i wyrazisty znak sygnałowy, znalezisko archeologiczne, namacalny ślad przerażającego kontekstu historycznego.

FISCHER DANIEL

(ur. 1950) Malarz, grafik. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Bratysławie (1968–1974, P. Matějka, T. Gajdoš). Od 1990 roku wykłada na Akademii Sztuk Pięknych w Bratysławie, gdzie w 1992 roku został mianowany profesorem. Obecnie pracuje w Katedrze Malarstwa i Innych Mediów. Od 1990 roku wielokrotnie był profesorem wizytującym w USA – Slippery Rock University (1994), Rhode Island School of Design (1998). Jego twórczość porusza się na pograniczu natury (wszechświata) i malarstwa. Choć jest artystą konceptualnym, w jego dziele znajdują miejsce intuicja, eksperyment, przypadek i irracjonalność. Na początku (lata 70. XX wieku) łączył fotografię i rysunek, co później rozwinął w technikę offsetu i sitodruku. Istotna część twórczości Fischera jest malarska. W niej artysta powraca do spontanicznego malarstwa wielkoformatowego. Tu również jego spontaniczność jest kierowana racjonalnym, konceptualnym podejściem. Stworzony obraz, który ma swoje źródło bezpośrednio w krajobrazie i stanowi jego konkretny fragment, zostaje ponownie umieszczony w oryginalnym otoczeniu i sfotografowany. Dzieło na fotografii staje się w ten sposób małą, ale organiczną częścią naturalnego zdarzenia. Sam namalowany obraz pozostaje jedynie fragmentem całego procesu. Ogólna twórczość Daniela Fischera jest wielowarstwowa, jednak dominuje w niej podejście konceptualne.